September 2026

Klimaatadaptatie?

Ongeveer 20 jaar geleden werd ik opgebeld door een onderzoeksbureau dat wilde weten hoe ik dacht over maatregelen om de gevolgen van klimaatverandering het hoofd te bieden. Ik voelde me overvallen. Ik zat nog helemaal in de modus van het tegenhouden van klimaatverandering. De “ongemakkelijke waarheid”, de verfilming van een lezingenreeks van Al Gore over klimaatverandering, was net verschenen. “Komt dit onderzoek niet iets te snel”, was mijn eerste reactie.

Maar degenen die snel aan de slag wilden met klimaatadaptatie hadden gelijk. We kunnen nog en moeten ook erger voorkomen. Maar de klimaatverandering is al een feit.  We moeten er mee leren leven. Dat klinkt passief. Maar dat is een vergissing. Het is handelen of verzuipen. Er mee leren leven vergt in ons land een enorme inspanning.

Effecten van klimaatverandering verrassend

Bij het hoogheemraadschap Rijnland heb ik geleerd dat effecten van klimaatverandering soms verrassend zijn. Extreme droogte is een gevaar voor onze dijken en plensbuien maken het moeilijker om het rioolwater te zuiveren. Nederland is ingericht op een snelle afvoer van water. Er is nog steeds overtollig water en meer hevige plensbuien. Maar snel alles afvoeren is misschien niet altijd een goed idee. Er zijn immers ook perioden van extreme droogte.

Overigens wordt het afvoeren van overtollig water waarop ons systeem is ingericht ook steeds lastiger door de klimaatverandering. Om het water af te voeren zetten we vroeger bij eb de sluizen open om te “spuien”.  Maar spuien gaat niet als het water ook bij eb hoog blijft. We moeten nu al veel wegpompen.  En binnen niet al te lange tijd is pompen de enige manier om het water weg te krijgen.

Handelen is urgent

Een goed waterbeheer is essentieel. Als dat niet in orde is, kan er in een groot deel van Nederland niet gewoond en niet gewerkt worden. En juist dat beheer moet anders. We zijn eeuwenlang ingericht op een bepaalde wijze van werken. En dat moet nu in een relatieve korte tijd worden herontworpen. Dat is een mega klus. Gelukkig is er nog steeds expertise bij de waterschappen en Rijkswaterstaat om die klus te klaren. Maar het veranderen van onze waterinfrastructuur kost ook veel geld.

Ik weet het. Zeker één keer per week komt er op het journaal een item langs waarin wordt benadrukt hoe urgent het is dat de overheid geld vrijmaakt voor een bepaald beleidsterrein. Maar dit is anders. Het bestrijden van klimaatveranderingen is nodig om onze kinderen te kunnen laten overleven. Klimaatadaptatie is het aflossen van de schuld aan onze kinderen die we al hebben opgebouwd. Wat meer tempo  graag.